UNHA VIAXE, VIAXE. (VI), BARCO ANCONA- PATRAS

Luns 23 de decembro

Son as cinco da mañá. É imposible durmir, o temporal aumenta. Cada vez que logras conciliar o soño nun vaivén incesante, vén un gran golpe de mar que fai retumbar o barco e espértasche na baixada dun tobogán.

É a nave de Alceo. Ao final decido levantarme e baixar á cafetería.
Polas escaleiras a xente dorme tranquilamente. Os camioneiros deixan os seus grandes bandullos ao descuberto entre ronquidos desvergonzados.
Aparecen os viaxeiros dos camarotes duchados, mudados, elegantes e descansados. Mentres, os que durmiron onde boamente puideron, desperezanse legañosos, sucios, suados e enfadados. Resucitan dun soño pouco reparador.
Saio a borda. Inda é noite. O estrondo das ondas contra o barco asustaría a calquera. Pero alí tamen están curtidos mariñeiros gregos que non parecen inquietarse senón máis ben gozar do espectáculo. E se eles non se preocupan, todo vai ben.
Calculo que debemos estar pasando por Corfú, ou talvez Ítaca. Volver ler a Odisea nesta viaxe foi unha boa idea. Sobre este mar, neste barco, con este cheiro a salitre, o libro sabe distinto, cheira distinto, fala distinto, chora distinto. O mesmo mar, cun temporal como algún dos que asustou a Odisea e os seus camaradas. A noite igual de escura que entón, cos mesmos lóstregos, o mesmo extravío, a mesma condena… e a mesma voz das mesmas sirenas…

“Ulises é un bó exemplo daqueles navegantes preparados para sufrir todo tipo de desgrazas, para soportar todo tipo de calamidades con tal de engadir novos horizontes sobre os que pousar os seus ollos de viaxeros” di Souvirón
Pero agora sabemos que é un erro chegar a Ítaca, que é un destino ao que nunca xamais se debe chegar. Tiveron que pasar corenta séculos para descubrir esta verdade… E quizá se deba a que no século XX comezan a aparecer as primeiras gretas nun modelo que, eses a quen Homero chama aqueos e a historia chama micénicos, implantaron na península balcánica e nas illas do Exeo, XX séculos a.C.
Un modelo que se estendería por toda Europa, por toda a historia, e ao fin, por todo o mundo. Un modelo que creou un tipo sociedade, de familia, de home… e a desaparición social, o encarceramento no ámbito do fogar, de millóns e millóns de mulleres, de todas as mulleres, ao longo de miles de xeracións, o asasinato civil da muller. A súa desaparición da vida social, a súa relegación aos muros da casa débese á vitoria dese conglomerado de tribos arias, micénicas, patriarcales, que venceron aos exeos matriarcales. Isto cambiou a historia para sempre. Somos fillos de Homero como di Bernado Souvirón. “Sempre crin que este é un dos momentos decisivos da historia do mundo, unha desas encrucilladas en que os camiños levan a lugares moi distintos, a través de lugares moi distintos.”
A guerra triunfou sobre a paz, o home sobre a muller, a morte sobre a vida. E para vencer e garantir que esa vitoria perdurase polos séculos dos séculos, crearon a relixión máis fabulosa da historia da humanidade. E Homero é o encargado de escribir os dous libros “sagrados” desa relixión. A mitoloxía, a Ilíada e a Odisea, a arte grega… foron os instrumentos utilizados para seguir vencendo logo da vitoria militar. Pois aquelas tribos aqueas das que somos fillos, sabían que a vitoria sobre un inimigo culturalmente moito máis avanzado, termina invertíndose debido a que os vencedores déixanse fascinar, convencer, asimilar… pola cultura superior aínda que esta non quixese, non sabera, ou non poidera investir esforzos en ser militarmente forte.
O mito de Pandora e a súa posterior concreción na Helena da Ilíada, son a auténtica orixe da desaparición social da muller.
Non hai realización humana algunha que non teña detrás unha ideoloxía, nada é inocente. Declarada ou non declarada, consciente ou inconsciente, toda obra transmite unha concepción do mundo. E máis que á Biblia ou aos Evanxeos, o noso mundo é debido a Homero.

Sobre as sete da mañá o temporal amaina. fora fai frío. Amence nun azul aceirado entre o que aparecen “os dedos rosados da aurora”.
Alí estamos, fóra, cun grego e dous turcos. O grego é o único que sabe exactamente cal é a costa preto da que navegamos. Ata dá o nome do pobo de Albania que se pode ver con toda claridade. A babor Corfú. Explícollo aos turcos que están preguntándose onde estamos. Sorpréndense de que fale un pouco de turco. Explícolle a razón e pregúntanme en que sitios estiven de Turquía. Quedan asombrados ao comprobar que coñezo moitos máis lugares do seu país que eles mesmos. Van a Atenas onde lles esperan dous camións que conducirán por media Europa.
Na costa Albanesa vense pobos construídos recentemente con construcións feas, altas e caóticamente colocadas. Ao longo da costa deshabitada pódense observar claramente os búnkers abandonados, inútiles e absurdos. Construíronse setecentos mil búnker en toda Albania. Para unha poboación de tres millóns de habitantes, un bunker para catro ou cinco persoas. Con eles o exasperado e autista comunismo albanés pretendía defenderse da invasión capitalista.

Cantos tolos abanderáronse de belas e xustas ideoloxías. Cantas ideas liberalizadoras e solidarias foron degradadas e enfangadas por dementes como Hoxha, Stalin, Pol Pot… Principios sacros de bondade e fraternidade foron violados, torturados, retorcidos, exasperados por uns tolos fanáticos que terminaron por converter soños en pesadelos. En mans deses bastardos alienados, calquera creación marabillosa do espírito humano vólvese pesadelo, inferno, morte…
Sempre hai un Pablo de Tarso ou un Stalin capaces de lograr que amor termine significando odio, bondade maldade, xustiza desigualdade, pobreza luxo, igualdade privilexios, liberdade opresión… E sempre o logran por medio da violencia e o terror.
É certo que o tempo termina arroxándoos sempre ao vertedoiro da historia. Pero ás veces o tempo do seu reinado é longo, e ás veces as consecuencias do seu paso pola historia son catastróficas, genocidas e dolorosísimas. E sempre as fermosas ideas sobre as que caeron as súas fauces, quedan feridas de morte.

Os grises e tristes bunker albaneses agora son melancólicos monumentos erixidos ao absurdo e á tolemia do estalinismo autárquico. Aí quedaron coa súa mirada perdida no mar, gritando aos barcos que pasan, a súa vergoña e o seu arrepentimento por axudar a asasinar unha ideoloxía nacida para liberar ao home, para protexer ao débil, para traer harmonía, liberdade e felicidade á humanidade.
O barco pasa baixo o cantil da illa de Levkada desde o cal unha tradición totalmente falsa di que se arroxou Sapfa de Eresso toleada porque Faón desdeñou o seu amor Falso tamén Faón e falso o amor dela. Cantas falsidades escribíronse sobre a máis sublime das poetisas, …e dos poetas. Durante dous mil seiscentos anos sufriu unha manipulación sen tregua. A patriarcal cultura romana, o cristianismo, o pensamento reaccionario… e tamén o feminismo, todos deformarona ata facela irrecoñecible. E non é menos triste a utilización que fixo o feminismo moderno, que a que fixo o machismo de sempre. Hai amores que matan. Pretendendo convertela en icona dunha loita que non necesita xustificación algunha pois se levanta sobre a máis monstruoso inxustiza da historia da humanidade, a que condenou á aniquilación social á metade da poboación, pretendendo convertela en icona, o feminismo tamén a deformou ata convertela nunha entelequia, utilizando conceptos anacrónicos e estraños ao seu pensamento e a súa vida.
Dela díxose todo. E a verdade sempre é máis complexa que o trazo groso dunha diatriba de púlpito ou o panfleto dun feminismo que non merece ser chamado así.
Fronte a esta roca de Levkada penso naquela muller irrepetible cuxa importancia é difícil ver entre tanta maleza, que a finais do século VI a.C. viaxou por este mesmo mar, en sentido contrario ao que leva este barco, acompañada do seu marido Kerkilas e da súa pequena filla Cleis camiño do seu exilio siciliano.
Volveu viúva á súa amada illa onde toda as súas riquezas foran confiscadas, quizá perdoada por Pítaco. E alí seguiu compondo unha obra (en toda a amplitude desta palabra) que hai que pór á altura de Homero, e quizá polo que supón para a humanidade actual, xunto con Arquíloco, pola sobre Homero.
Coñecer o lugar no que veu ao mundo é outra das razóns desta viaxe. Pero é posible que a maldición que me persegue cúmprase tamén esta vez e non poida pisar esa illa no meu enésimo intento.

O barco atraca en Igumenitsia. Xa estamos na sacra Grecia. A miña única e verdadeira patria. Nela vivo desde que a vida deume a facultade de elixir.
Cantas patrias temos…
A patria na que naces, da que mana o río de sangue que chega ata ti a través de xeracións.
A patria imposta, a que ten o nome dunha derrota que herdas e á que che obrigan a pertencer en contra da túa vontade, encargada de expedir o teu pasaporte.
A patria de clase, con todo o mundo por territorio, que comparte a utopía de igualdade e solidariedade universal.
A patria do espírito…
E a patria elixida polo corazón e os sentidos. Unha patria que agora está repartida en dous estados pero que segue indivisible no pensamento de millóns de persoas.
Os acontecementos históricos fixeron que hoxe esa parte de Grecia chamada Asia Menor, a auténtica orixe de Grecia e do que somos, estea no estado turco.
En Asia Menor comezou a cultura occidental, comezou o home tal e como é, a poesía, a filosofía, a ciencia, a tecnoloxía… e, sobre todas as cousas, xerminoue, creceu por primeira vez para o home A LIBERDADE.
Co nacemento das pólis, setecentos anos a.C., en Jonia, Asia Menor, nas cidades-estado de Mileto, Éfeso, Samos… o home alcanza o máis alto dos estados: aquel no que se volve dono dos seus actos, arrebatándolle esta prerrogativa aos deuses. Faise dono da súa vida e da súa individualidade. Vólvese lírico e non épico, dáse conta de que pode falar e cantar sobre el mesmo, sobre o individuo que é, que non está condenado nin a disolver a súa persoa no grupo, nin a deixar a responsabilidade dos seus actos en mans dos deuses.
Coa pólis, nace a política e a ciencia, ou o que é o mesmo a relación coa sociedade e coa natureza. Coa política, o cidadán que intervén para decidir “individualmente”, que se fai consciente de que ten deberes e tamén dereitos.
O máis fermoso das viaxes que realizou a humanidade é esa viaxe no que o home sae da colectividade para ser home libre e libremente volve a ela, pero xa como responsable dos seus actos. E todo iso pasou nun lugar da Hélade chamado Jonia, Asia Menor.
A Grecia moderna logrou conservar parte de Asia Menor, as illas de Samos, Rodas, Lesbos, Jíos…, pero a Asia Menor continental quedou en mans do estado turco: Troia, Mileto, Éfeso, Pérgamo, os Dardanelos, Halicarnaso… e Esmirna a cidade grega (hoxe turca) máis bela que existe, “a perla de Asia” chamábana, a patria de Homero.
É a esencia mesma do que somos. Porque é posible que se pense que o home comeza a ser verdadeiramente home cando alcanza o logos, pero hai un momento previo no que alcanza a individualidade, a lírica, A LIBERDADE. É transcendental. Nesta terra convertémonos no que somos.

PATRAS

Un dos viaxeiros gregos fala español con acento chicano. Aprendeuno de amigos mexicanos que tivo en California. Tamén viviu en Canadá, coñece Córdoba, Granada, Xerez… É un home estraño, fala moi baixo, coma se tivese medo de que o que di sexa escoitado por un inimigo sempre á espreita. Coñezo ese tic que lles queda a algúns logo de anos de clandestinidade política. Ás poucas frases, estamos baballoando contra os EEUU, contra a UE, contra Papandreu, contra a esquerda domesticada, a banca e todo o asqueroso sistema. É radical, moi radical, e aínda creo que é máis dos que aparenta. Está claro que non se atreve a dicir todo o que pensa.
A pesar de que en varias ocasións fose lóxico o que dixese de que parte de Grecia é e cara a que lugar vai, calouno clamorosamente.
Temos un sexto sentido, sempre terminamos por atoparnos. En calquera lugar do mundo, hai alguén coas nosas ideas. Quizá nunca cheguemos a vencer, pero tampouco chegaremos nunca a desaparecer. E mentres sigamos pisando esta terra, a esperanza tampouco desaparecerá.
O home clandestino é moi amable, e fainos un gran favor pois chegamos ás catro da tarde a Patras e lévanos directamente ata a estación de autobuses, cómpranos os billetes e acomódanos no autobús. Compra o seu billete despois do noso para que non podamos ver onde vai. Durante o tempo que dura a espera na estación, falamos de política, da crise económica e de quen terminarán pagando, os de sempre, os pratos que romperon os de sempre.
O grego prestounos unha boa axuda. Fai calor, cargados, buscar a estación levaríanos bastante tempo e cansazo. E a chegada a Atenas vai ser o punto máis conflitivo da viaxe.
Despedímonos. Sae o autobús e vemos a aquel home quedar alí, só, empequenecido porque sobre os seus ombreiros pesan todas as desgrazas da clase á que pertence, ou elixiu pertencer. É unha visión ferinte, porque vive a solidariedade e a loita dunha forma dolorosa.
Enseguida faise de noite. O azul da escuridade é denso e angustioso. É a hora asasina.
O autobús está cheo de estudantes que van pasar o Nadal a casa.
Longa parada por un accidente. Un camión esta cruzado na estrada.
De Patras a Atenas, catro ou cinco horas.
Preto da estación dámonos conta de que a nai e a filla que van nos asentos contiguos falan nun español de Latinoamérica. Preguntámoslles se son arxentinas e dinnos que son chilenas. Pero que viven en Patras desde fai anos, e que van visitar a unha irmá que vive en Atenas. Outro golpe de sorte por que son elas as que nos informan de que a estación queda moi lonxe do centro, que debemos coller un taxi, que son baratos. Indícannos onde collelo e que debemos pornos na cola. O favor non é pequeno. A estación é grande e está ateigada de xente. Levaría horas saber que facer. E ademais, é de noite. Nunca chegara a Atenas en autobús.

ATENAS

Pómonos na cola de taxis e cunha rapidez inusitada estamos dentro dun. “Kalispera. Parakaló, Sintagma”

Efectivamente a estación está bastante lonxe do centro. Pero a conta do taxi non chega a seis euros, debe ser o único barato que hay en Grecia. Chegamos a Sintagma, é un momento complicado porque o taxista non ten cambio. Os quiosqueiros da praza non queren cambiar, non se arriscan a coller o billete de 50 euros. Présas, tráfico, xente apurada. O taxista sae do coche e tampouco consegue quen lle cambie. Pero o Nadal non é tempo de amor e favores? Ao final pregúntanos que canto temos cambiado. Un pouco máis de cinco euros. Cóllenos as moedas, e vaise.
Nun intre doume conta que o meu cálido e vermello anorak foise no taxi para sempre. O meu anorak… que non era meu, senón do meu sobriño, aínda que creo que xa non lle servía. A praza de Syntagma é o centro de Atenas. Agora está profusamente adornada con motivos do Nadal.
No medio, unha gran árbore de Nadal igual ao que queimaron os estudantes enfurecidos polo asasinato dun compañeiro. Tiña quince anos, chamábase Alesandros Grigorópulos, e fai un ano que para el “a morte saiu a rúa nun día asim”, como cantase José Afonso. Tamén Teodorakis tivo que cantar unha morte parecida, que inmortalizou na súa celebre canción sobre o mozo Petrula. Cantos nomes lévannos asasinado nas rúas de Atenas, de Lisboa, de París, de Bilbao, de Madrid, de Xénova… Canta sangue anarquista, comunista, nacionalista, xudía, armenia, palestina, africana, bosníaca…
Sangue de mil utopías, de mil soños, de mil xustizas truncadas, de mil xenerosidades absolutas…As rúas do mundo píntanse e repintan de vermello día tras día. Sempre hai un ser humano xusto disposto a non transixir, e un ser inhumano inxusto disposto a matar para manter os seus privilexios, a súa orde, ou os seus fanatismos, o seu mercado.
Non fai frío. Son as oito da tarde.
Como T. saíu precisamente hoxe para Galicia vémonos obrigados a buscar un hotel, o máis cerca posible da praza, para poder liberarnos das mochilas e saír de noite.
Nunha das rúas que saen de Sintagma en dirección oposta ao parlamento, atopamos un hotel chamado Aquileas. Corenta euros noite por persoa, con almorzo de bufé, incluído. O nome merece que nos quedemos. Sorpresa: luxosas habitacións con caixa forte incluída. Gardamos a Ilíada e a Odisea na caixa forte e saímos.
A cidade, baixo un clima inusitadamente cálido para esta época, desbórdase en marabillosas terrazas, restaurantes, papanoeles, panxoliñas, multicolor alumado e adornos do Nadal. E compras, moitas compras.
A rúa peonil que baixa cara a Monasteraki é un fervedoiro de rebaixas. Hai un home que toca marabillosamente un salterio, outro unha pianola de manivela digna de estar no museo dos soños, unha fanfarria balcánica disolta pola autoridade…
Os vendedores ambulantes africanos escapan da policía, e volven, e volven escapar, ata que non se sabe se son eles os que perseguen ou os que escapan. Despois, aparece a policía correndo, os africanos, por costume, bótanse a correr, pero a policía detén a unha muller elegantemente vestida que se dedica ao vello oficio de carteirista, e os africanos quedan desconcertados. Parece que a policía atopou un entretemento distinto.

É posible que este non sexa o país máis rico e feliz de Europa pero desde logo, paréceo. É posible que agora sexa o máis pobre, practicamente está na bancarrota. A odiosa dereita grega deixouno ao bordo da quebra total, malgastou, roubou, enganou a Bruxelas dando datos falsos da súa economía durante anos…, ata chegar á situación desesperada na que agora se atopa. E cando haxa que facer o gran axuste que lle esixirán o gran sacrificado será, como sempre, o pobo e os seus xa debilitadas e escasas conquistas. As pensións, a idade da xubilación, o recorte do soldo dos funcionarios, a subida dos impostos, o recorte en sanidade, o ensino…
Pero vendo este malgaste de consumo, este desenfreo hedonista de lecer, estas
terrazas e estes restaurantes ateigados de gregos que beben, comen e charlan felices como millonarios sen problemas, demostrando que a crise tráella á expectativa, vendo esta alegre parranda, un dúbida de que lle pase algo a súa economía.
E por que non… Son gregos. Saben que o mundo débelle o máis precioso que o mundo ten. E Europa débelle a esencia mesma do que é. Ata o nome de Europa é grego, e non cobran dereitos de autor. Sempre se lle permitirá todo, sempre se lle dará todo o que pidan, porque a humanidade sempre estará en débeda con eles. Ademais os que se poñen nerviosos son os bancos alemáns, que é nas máns de quen està a débeda grega.
E que dicir da mafia grega, e da mafia política grega… Que dicir desas dinastías civís que gobernan a dereita e a esquerda xeración tras xeración: os Caramanlis, os Michotakis, os Papandreus…?
Se os gregos tivesen unha mafia como a SGAE e montasen un chiringuito depredador como ela, para cobrarlle os dereitos de autor de todo o que o mundo usa cada día da súa cultura, serían o país máis rico e poderoso do mundo. Se cada vez que alguén pronunciase Odisea, Ulises, Troia, logos, musa, Homero, teatro, Platón, épica, filosofía, Edipo, ética, democracia… (a lista é infinita), tivese que pagar un céntimo a Grecia, as universidades, os estados e os cidadáns crebarían, e Grecia nadaría nun mar de ouro. Por iso o mundo sempre estará en débeda con este país. Aínda que cada mes houbese que salvalos dunha quebra, aínda así non lograriamos resarcir nin unha milésima parte do que Grecia nos regalou, do que o xenio grego ofreceulle ao mundo.
A solución da economía grega non pasa por un Papandreu, necesitan a un Tedy Bautistapoulos. Con el os mármores da Acrópoles roubados polos ingleses estarían xa en Atenas, e nós teriamos que sumar ao orzamento da viaxe, o pago do canon de dereitos de autor por ir lendo a Homero. El sería capaz de atopar aos seus herdeiros debaixo das pedras de Esmirna.
Paseo por Monasteraki. Cea nunha das terrazas. Estaría ben poder ir a un Rembético, pero sen a nosa guía galega resultan difíciles de atopar. Decidimos non intentalo, aínda que é o mellor que se pode facer en Atenas de noite, sempre que non sexa verán. Optamos por tomar unhas cervexas nunha terraza. Ademais é posible que á volta pasemos outra vez por Atenas.
Mañá iremos ata o Pireo e pola tarde colleremos o barco para Jíos. Pasaremos a Noite Boa navegando polo Exeo, o mar no que todo empezou. É a gran matriz do home moderno. A pesar de que leve o nome dun suicida, a vida tal e como a entendemos xurdiu nese mar, ao redor dese mar. Haberá un lugar mellor para non celebrar a insoportable Noite Boa, que sobre as súas augas?

UNHA VIAXE, VIAXE. (V) Ancona

Domingo 22 de diciembre

Ao saír pola mañá atopámonos con que a rúa do hotel é, de abaixo a arriba , un mercadillo. Como perdín a gorra (a primeira perda da viaxe) aproveito para comprar outra nun dos postos. Esta é verde, a visera é de pana verde escuro. Fai frío e a miña cabeza agradece o agasallo. Unha gorra é unha cousa moi importante, sobre todo porque serve para pedir esmola, chegado o momento. Tamén imprime carácter, e ademais, sempre temos a sensación de que un home que leva gorra non pode ser mala persoa. Os que levan gorra sempre teñen un algo de extravagantes, de orixinais, de bohemios, de poetas, de inconformistas, aínda que a maioría das veces é só snobismo. Por desgraza só podo porma cando estou de viaxe.
Unha das grandes vantaxes que ten viaxar é a liberdade absoluta que gozas para ter o aspecto que realmente queres. Vivimos en sociedades que o uniforman todo, tamén o noso aspecto. Hai un código secreto non escrito, que se converte nunha férrea ditadura do entorno, no que che outorgan un aspecto de cuxa gama non pódes saír sen que teña consecuencias. Parece que temos liberdade para decidir sobre o noso aspecto e a nosa forma de vestir, pero non é verdade. Podes levar o pantalón que queiras pero en realidade é un pantalón cunha moi limitada gama de formas e cores. Se che pos un pantalón que tivese estampados cadros amarelas sobre un fondo negro, por exemplo, pasado o primeiro desconcerto, e unha vez que non atopasen unha explicación ao feito, sufrirías unha presión desde todos os puntos da túa contorna. Ou se apareces cunha camisa rota ou un pouco sucia. As miradas, insinuacións, comentarios e bromas son un cadea máis difícil de romper que moitas leis escritas. Á maioría gústalle ter o aspecto da mayoría. Pero que poden facer aqueles que non coinciden nese gusto? Viaxar, estar entre maiorías ás que non lles concedes ningunha capacidade de influír en ti, que non volverás ver, poder ir roto, ou sucio, ou estrafalario, ou excéntrico… é un dos grandes praceres da viaxe. Algo que Ulises non puido facer, pois sabía que millóns de ollos ao longo de tres mil anos, e mentres o home sexa home, observarían cada un dos seus xestos, as súas roupas, o seu aspecto. Baixo o foco que Homero puxo sobre a súa viaxe, Odiseo foi castigado a actuar baixo a mirada de toda a humanidade. De todas as desdichas sufridas, a peor de todas non foi ningunha das que lle enviaron os deuses, se non a que lle inflinxiu un home cego, no caso de que ese home existise e nacese na miña adorada Esmirna.
Pero esta liberdade da viaxe terminarase ao chegar a Esmirna, máis concretamente ao barrio de B., a casa. Alí volveranse as regras, ao chegar á nosa Ítaca. Pero só para partir de novo.
Case seis anos, perdido por mares que prefería non asucar, o cansazo do extravío. Un mar de palabras inútiles. Tormentas e tormentos. Ventos amigos e inimigos. O Hades que abriu as súas portas o mesmo día que as pechou…

Almorzo nun pequeno e bonito café que hai no parque.
A cidade está chea de mercadillos, librerías, cafés, postos de artesanía...
Entramos no mercado de abastos. É antigo, cunha estrutura de metal, quizá de finais do século XIX. Parécese ao que están restaurado no Born de Barcelona. Este é máis pequeno.
Está coidado pero non restaurado. Iso que chaman España, vive baixo a síndrome da restauración, que é a típica síndrome dos novos ricos. Deixárono caer todo, anos de desidia e abandono, de miseria material e espiritual, e agora cóllelles a riqueza
con todo o belo arruinado e todo o feo convertido no selo de progreso. E xa queaumentou a súa cultura medio punto, e a súa riqueza en moitos puntos, caen na conta de que deixaron morrer cousas fermosas cheas de historia e vida. E poñense como tolos a restauralo todo, e como fan moitos anos que deses lugares escapou a vida, dedícanse a buscarlle usos que nada teñen que ver coa realidade para que foron concibidos. E

crense que o importante eran os edificios cando o realmente importante era a vida que habitaba neles. Algúns teñen valor en si mesmos, pero no súa, agora compulsiva ansia, restáurano todo, ata aquilo que só tiña valor en función da vida ou a actividade que albergaba. Incapaces de restaurar o contido dedícanse a restaurar o continente por feo e inútil que este sexa. E unha vez restaurado buscan ou inventan usos estrambóticos para enchelo. Deixárono morrer coa maior das indolencias e agora queren resucitalo. A boas horas acordan. Converten matadoiros en bibliotecas, prostíbulos en salas de meditación, fábricas de ladrillos en oficinas para a recuperación da galiña autóctona de X. En Vigo puxeron A Mesa Pola Normalización Lingüística nunha casa de putas e o museo nunha cárcere, un dispensarios de metadona para adictos nuns servico públicos …
“A estupidez humana é o único infinito”, díxoo quen sabía de que falaba.
Gústame que a vida siga manifestándose nos mesmos lugares desde que o recordo é esquecemento. Lugares que envellecen e gástanse precisamente polo uso. Lugares que se pintan e repintan, que se reparan (e non restauran), que se adaptan ás necesidades, que se manteñen coas feridas do tempo, coas pegadas da vida longa, do traballo, dos acontecementos. Gústame este mercado de Ancona, antigo e vello, pero vivo, que non deixou de ser mercado desde que se abriu, este mercado coidado, non restaurado. Si, parécese ao do Born, pero aquel están restaurándoo para facer unha desas cousiñas bonitas e burguesas, calquera parida para yupis cataláns, un teatro de vangarda, ou un camerino xigante para A Fura Dels Baus. Cada vez que cometo o erro de pensar naquel país e aquel pobo doume conta do absolutamente distanciado que me sinto del, da sua idiosincrasia. Que vinganzas secretas esconden as palabras: o prefixo grego “idio” (persoal, propio, singular) de idiosincrasia é o mesmo que se atopa na palabra idiota.
Podo chamarlles idiotas, porque “idiotes”, a palabra grega da que provén noso “idiota”, era como se lles chamaba a aqueles cidadáns que non se preocupaban dos asuntos públicos e só o facían dos seus asuntos privados. A que me soa isto? Non estarei vivindo nun país de idiotas?
Cando volvo a Turquía sempre teño a sensación do emigrante que volve a casa. Isto me redime do malestar que me produce o país no que vivo.

Gústame o vello mercado de Ancona con postos de froita, de peixe, de hortalizas… ¡e de incribles e variadísimos queixos! Ten un segundo piso en forma de galería interior. Desde arriba o mercado é aínda máis bonito. Achégase á Nadal e as xentes compran con máis dedicación.
Así, nesta fría mañá en Ancona, sen problemas, sen outro deber que gozar da vida ociosa, perezosa, tranquila…
Observando a este pobo ao que, nalgún momento da súa historia, un bo deus fíxoos como son, e regaloulles este belo idioma e a forma perfecta para falalo.
De librerías… Mercamos un libro titulado“Ancona miña” dun tal Franco Albertini. Poeta e fotógrafo local namorado da súa preciosa cidade. Escribe en dialecto anconés versos rebosantes de amor polo seu Ancona querida. Quizá non sexan obras mestras pero están cheos de sinceridade e de amor, “espressione dei sentimenti affettivi verso a mia Città” “…escrivo sempre un bel po´d´Ancona mia!”.
O libro ten dous partes: unha con poemas en anconés dedicados a lugares concretos da cidade, e unha segunda parte que é un largo poema en italiano titulado “Gabián” (gaivotas) con fotografías de gaivotas sobrevoando a costa anconesa.

Regalami le tue ali
gabbiano
per raggiungere i sogni
che il vento
ha disperso nel cielo”

É bonito, aínda que é difícil dicir algo en italiano que non resulte bonito. De toda a beleza que contén Italia, que quizá sexa o país do mundo que máis beleza atesoura, o seu idioma é o máis belo.

Descubrimos a parte máis antiga da cidade. O museo sobre a historia de Ancona que está nunha marabillosa praza coroada por unha gran igrexa. Abaixo, preto da rúa que leva ao porto hai unha preciosa igrexa. Unha pequena xoia que dan ganas de levala cun mesmo, para non separarse máis dela. Resulta incrible que Ancona non sexa unha cidade máis visitada e apreciada. É realmente preciosa, e o seu tamaño é perfecto.
Compra de billetes, e ao barco. Chámase “Blue Star”. O billete en cabina custa 160 €. De cantas veces fixen este traxecto en barco, vai ser a primeira en que viaxarei en cabina durmindo comodamente. O barco é novo e bastante luxoso, e o mellor de todo é que practicamente non hai turistas a bordo. Gregos, albaneses, algún italiano, tres turcos… Todos os estranxeiros que van nel son xente que vai realizar algún traballo en Grecia ou Turquía. A maioría son Gregos que van pasar as vacacións de Nadal coas súas familias. Quizá nós sexamos os únicos viaxeiros por pracer de todo o barco. Non pode faltar o típico estudante con mochila sueco ou danés.
O barco e todo o persoal son gregos. En recepción espérannos un exército de botóns, un deles colle as mochilas e condúcenos ata o camarote. O luxo do servizo non se corresponde coas mochilas, pide maletas de deseño e pasaxeiros ranciamente vestidos. Intento levar os meus vultos pero aquel home insiste, supoño que o seu soldo depende das propínas. Nunca sei que propina dar. Pero sempre é mellor pasarse que quedar curto.

O salón do barco é grande, quizais ao estar tan baleiro parece máis grande aínda. Está na proa e as súas grandes ventás dan ao cortante das ondas. Buscamos unha boa mesa á beira dunha fiestra e pedimos unha botella de viño tinto. Celebramos o primeiro barco da viaxe.
Cando partimos xa é de noite. Mañá, sobre as cinco da tarde chegaremos a Patras.
No salón aos poucos van aparecendo algúns viaxeiros. Turcos, albaneses, gregos… Charlan, beben, entretéñense cos computadores, len. A grega que fala un italiano perfecto axúdanos a conectar coa wifi do barco. Sigo con Homero. Chegará un día no que non lea máis que a Homero. Creo que o de máis sobra. Pero aínda son demasiado covarde para tomar esa decisión. Pero algún día fareino.
Chove, mar picada.
Cea grega.
E o mar axítase máis.
Desde o comedor que hai a estribor, baixo unha lancha salvavidas, un foco ilumina a choiva sacudida polo vento racheado. Saio á cuberta. Imos directamente cara ao centro do temporal. Non pensei que o doce Adriático puidese ter estoutra cara. Desde o Atlántico, o Mediterráneo sempre se ve como un apacible e azul lago grande.
A escuridade se rachada polos lóstregos. Gústame toda esta tolemia de elementos desatados. Aínda que o barco é grande, móvese baixo o temporal coma se fose unha barquiña. Recordo os versos de Alceo.

“Non entendo a querela dos ventos:
vén unha onda rodando deste lado
e dese, outra, e nós no medio
somos levados coa negra nave
na gran tempestade, entre horribles esforzos;
pois chega a auga ao pé do mastro
e xa todo o velamen rompeu,
e anacos enormes colgan del.
Ceden as áncoras, e o temón?
Suxéitome ás corda polos pés:
tan só isto mantenme a salvo?
…a carga botada pola borda...”

UNHA VIAXE, VIAXE. (IV) FRANCIA, ITALIA

FRANCIA, ITALIA. .

Sábado 21 de decembro

O tren párase, espértome. Noite. As cinco da mañá. Levanto a persiana e da outra parte do cristal…¡neve! Unha gran capa de neve iluminada polos farois da estación.
A fronteira con Francia. .
Unha cama nun tren confortable, e a neve fóra. Que máis se pode pedir?
”O demais, é tan só o demais”. .
A parada é longa.

Cando amence a paisaxe está totalmente branca. Ao parecer, Francia e Italia están baixo unha onda de frío e neve. O tempo perfecto para viaxar en tren. Hai dúas cousas na natureza das que nunca se cansa un: o mar e a neve. E parece que aos que gozamos do mar estanos negada a neve, e viceversa. .
Escapar do Nadal foi o motivo principal para realizar a viaxe nesta data. O saciarme de neve foi outro. Pero crin que non a atopariamos ata a Capadocia ou no Kurdistán. Isto é un agasallo inesperado. Almorzando no restaurante, mentres cruzamos as chairas nevadas do norte de Italia. Non pecho os ollos por medo a perder un instante do que hai alén do portelo.

Neve. E os recordos vanse quedando atrás, con cada xiro que dan as rodas do tren vanse gastando ata desaparecer. Neve. E eu son só ollos. Non recordo nada, a patria afastada, aquel idioma que é o meu, a xente que digo que é a miña xente, o pobo que dixeron que era o meu pobo, a clase á que me fun a vivir en conto tiven uso de razón e razón de uso, dela tamén o esquezo todo, aquela paisaxe e aquel mar… todo desaparece como desaparecen os camiños e os campos baixo a neve.
Neve. Non hai nada, só neve. Non temos nada, non somos máis que o instante que respiramos. Os cadernos que sempre me acompañan son o que levanta acta do meu paso polo mundo. Para que? Para quen? Para nada, para ninguén. Como todo o que se fai ou crea. Ao final todo terminará na nada. Este sol apagarase. Esta galaxia tamén desaparecerá. E desta inexplicable experiencia que chamamos vida non quedará nin a sombra do seu rastro. Todo o demais é vaidade. É unha infantil vaidade. Inútil e absurda. Vivimos, creamos, construímos, para unha eternidade que non existe. E se estamos condeados a repetir eternamente a mesma existencia nun retorno sen fin como decía o sabio de Röcken, polo menos terei a satisfacción de non ter pasado as eternidades facendo o imbécil. Aínda que é posible que esta decisión tiveraa tomado fai unha eternidade.
Nada máis. A neve que pasa veloz polos meus ollos. E esta alma miña, en paz, cada vez máis pobre, cada vez máis rica. A felicidade está no albo baleiro da neve.

MILÁN

Chegada a Milán. Impresionante estación, un monumento a construción civil. Está na gran praza Duca D'Aosta. Foi construída en 1931 sobre os restos da vella estación de 1860 que era xa incapaz de absorber o incremento de tráfico. Está construída a partir dun deseño de Ulisse Stacchini realizado en 1912 que se inspiraba na Union Station de Washinton.

Coa chegada de Musolini ao poder acelerouse a súa construción e foi modificada para que cumprise co labor de ser a obra que mostrara a grandiosidad do novo réxime. É entón cando se lle introducen introdúcen as cúpulas de aceiro ao proxecto.
Hoxe é a segunda estación de Italia. Por ela pasan máis de trescentas mil persoas cada día, 120 millóns ao ano.
Ten douscentos metros de fachada e a súa bóveda 72 metros de altura. É dun estilo ecléctico indefinido, aínda que se lle aprecian trazos de Art Decó. Resultan admirables os altos teitos, as figuras de pedra e a súa decoración clásica.
Dise que xunto coa estación Grand Central de Nova York son as dúas estacións máis bonitas que existen. Pero eu, que coñezo a de Nova York só por mil películas, poría antes a estación de Haydarpasha que foi un agasallo do Kaiser a Turquía, e que é como unha inmensa catedral civil colocada na mesma beira do mar de Mármara. Un lugar ao que os amantes do tren deberiamos peregrinar. Deberiamos crear un camiño, un Xacobeo ferroviario, pero en dirección contraria, ata a estación de Hydarpasha; unha vez alí dar un croque contra unha vía morta, e utilizar unha vella locomotora de vapor como Botafumeiro, despois facer cola para conseguir que nos selen a haydarpashariña e… ¡a emborracharse de raki!...e a comer “ahtapot” a feira
Hoxe, en Milán, parece que os seiscentos trens diarios que recibe esta estación tolearon polo frío e conseguiron este monstruoso caos nesta xigantesca estación conxelada. A onda de frío que arrasa a Italia logrou que centos de trens estean cancelados ou cheguen con atraso de horas. .
Unha masa de viaxeiros ateridos móvese desconcertada dun lado a outro, vendo paneis con horarios imposibles, con “ritardos” infinitos, con cancelacións criminais, lanzándose ao tren que chega coa desesperación do que leva horas vagando entre o xeo e a desesperación.
A cola para comprar o billete a Ancona non ten fin, e a súa lentitude é exasperante. En teoría o tren sae ás nove cincuenta pero arrastra un atraso de tres horas, o que tiña que saír ás once e media, tamén. Ao final únense os dous e ninguén sabe a que hora sae. Aparece un tren que vai a Ancona, os viaxeiros corren cara a el. Que non se cabe, que teñen que coller outro, que xa dirán cando sale, que teño billete, que non se pode… O mellor é non facerlle caso a revisor e meterse no tren. “Se entran, terán que ir de pé”. Pois, ben. Pois, é igual. Vale máis morrer de pé nun tren, que vivir arrodillado polo frío nunha estación xeada e traspasada por ventos que cortan o alento. Entramos dispostos a buscar un sitio onde sentar no chan. Unha boa señora italiana venos os billetes e dinos que temos dereito a ir sentados no vagón anterior. Efectivamente alí están os asentos esperándonos.

O tren ponse en marcha no medio do caos exterior e interior. O comprar os asentos en primeira, salvounos. O vagón no que imos ten o aire acondicionado estragado. Rodamos nun mar de neve, e a xente ten frío. Óense protestas aquí e alá. Aos poucos vaise elevando o ton do enfado. O cabreo encabézao un elegante italiano que levanta a voz fronte á súa muller que lle pide que se acougue. Pero el cada vez está máis enfadado, e chama ao revisor. Este acode armado de paciencia. “Síntoo moito, se queren pódense vostedes baixar na estación de Bolonia. Daráselles un pase para que collan vostedes o seguinte tren. Estamos intentando arranxar a avaría, pero as instrucións están en español e os técnicos non son capaces de descifralas”. “Ah non, eu non me baixo. Iso é o que vostedes quixesen. Co caos que hai de trens en Italia, como para baixarse. Unha vez fora do tren, vostedes déixannos tirados. Non, Non eu non me baixo”. “Pois outra cousa non podemos facer” “Porca Italia. Isto é incrible. Lévannos aquí, como deportados. E iso que é primeira clase. Isto non se pode consentir”. .
O italiano encabuxado cada vez vaise enfurecendo máis. E continúa levantando a voz dirixíndose ao resto dos viaxeiros co fin de ir preparando un motín no frío vagón. Pero isto é Italia, e estas xentes son italianas. O revisor ponse a contarlle a súa vida, os seus longos anos servindo nos trens, as homenaxes recibidas na súa longa carreira. Unha muller levántase e achégase ao grupo e opina sobre a neve, o frío, Italia, o revisor, e o seu gato que dorme placidamente na súa cesta. O encabuxado agora fala afablemente co revisor e todo o grupo reláxase e chancea en amigable charla. Ninguén diría que fai uns minutos estivesen a piques de desatarse as hostilidades. Son italianos.
Os viaxeiros len a Homero mentres a neve achégalles a Ancona nun mar de trens.

ANCONA primer día.

Chegamos a Ancona á hora en que debería saír o barco para Grecia. A estación está a uns dous quilómetros do porto. Non hai taxis libres, un autobús parado que vai ao porto non sae aínda, un matrimonio de gregos desesperados van dun sitio a outro intentando sen éxito buscar quen os achegue a barco.

Decidimos ir andando a toda présa. Cando chegamos ao porto dinnos que os billetes véndense no outro porto. Collemos un autobús que nos leva ata a oficina que despacha os billetes. Ao chegar despachan un billete, e pechan o portelo cando entramos nós. Pedímoslle, suplicámoslle, que nos venda os billetes e a muller dubida un momento e o xefe, un fillo de puta amargado, di “domani,domani”. Insistimos, pero aquel imbécil berlusconiano repite con máis saña aínda “domani, domani”. Así que por culpa daquel cabrón vémonos obrigados a pasar unha noite e un día en Ancona. Nestes casos o mellor é pensar en Marco Aurelio cando describe sobre todas as castes de indesexables que se atopará un home ao cabo do día desde que sae da casa pola mañá. Este é o indesexable que nos tocou desde que saímos de Vigo. Foi o primeiro pero posiblemente haberá máis. Só queda facer gala daquel estoicismo do sabio romano e non permitir que a misantropía dun fillo de puta teña o poder de arruinar un só minuto da túa vida.

Subimos ata a cidade e dámonos conta de que é preciosa (haberá algún sitio feo en Italia?). E ao día seguinte aínda haberiamos de descubrir outras partes da cidade aínda moito máis bonitas. Como é unha cidade portuaria á que sempre se vai para coller o barco para Grecia, e como para ir ao porto non hai que pasar pola cidade, chégase a crer que non debe merecer a pena coñecela. Pero o descubrimento é marabilloso: unha pequena cidade, chea de vida, tranquila e amable, e con esa hermosura cálida y precisa que teñen as vilas italianas. Ancona, que en latín significa “recodo”, transformouse, por desexo do emperador Trajano, no gran porto do Adriático. Quizá hoxe aínda siga séndoo.

Preguntamos por un hotel barato e indícannos un alí mesmo, o hotel Euro. Sinxelo, céntrico, limpísimo e realmente barato (20 €). Para pasar unha noite está ben.
Á fin e ao cabo terminamos agradecéndolle ao bastardo dos billetes que nos obrigou a coñecer Ancona. A mellor vinganza contra as malas xentes é converter as súas maldades en bonitos agasallos.
Langraneamos pola.cidade. Fai frío, cae un orballo lento que é case neve .A cidade ten unha ancha avenida peonil que cruza o centro perpendicularmente ao mar e desemboca nun parque. .
Cruzando cara á esquerda da avenida hai pequenas rúas con bares e restaurantes. As terrazas están cubertas, cercadas con biombos, cristaleiras e estufas exteriores. Coa prohibición de fumar só se conseguiu que os hostaleiros dupliquen o espazo do local con espazo público. As terrazas para fumadores, aos poucos, vanse acondicionando e pechando ata que son un local máis, pero na vía pública. Estase ben, ceando fora, no medio do frío pero sen sentir frío. Sen sabelo caemos no mellor restaurante da cidade, rica pasta a un bo precio. .

Despois tomamos un viño nun típico pub inglés. Os italianos exportaron a pizzerías, os turcos os kebabs, os chineses os restaurantes, os ingleses o pub con Guinnes… e os galegos os famosos restaurantes de “a materia prima non pode ser mellor”, o que ven decir “que pena que cunha materia prima tan boa non se saiba cociñar.

UNHA VIAXE, VIAXE. (III) BARCELONA

BARCELONA

Venres 20 de decembro

Chega á estación de Sants. Un tren de proximidades ata a estación de França.
A estación está no barrio do Born. É un barrio precioso. Os seus antigos “carrers” e “passeigs” son agora uns dos sitios máis modernos da cidade. Tendas, cafés, pastelerías, boutiques de deseño… e o museo Picasso. ¡¡¡Impresionante!!! É unha tolemia. Nun palacio do S. XIII consérvase a maior colección do mundo do pintor, 3.500 cadros. Tamén hai cerámica, escultura… Case once mil metros cadrados de xenialidade.

Máis de dúas horas vendo picassos. Ao saír do museo (no que a pesar de todo só hai unha pequena parte da súa obra), un queda atafegado pola desmedida capacidade creativa de ese home. Picasso, do mesmo xeito que Miguel Anxo, Lope de Vega ou Chaplin recordan máis aos deuses mitológicos que aos homes. Cando vemos a súa produción parécenos que fan falta varias vidas para crear o que eles crearon en media. Curiosamente dous dos catro nomes que se me viñeron ao pensamento foron comunistas.

O problema do museo: a gran cantidade de público e a imposibilidade de gozar de nin sequera unha parte ínfima da colección. Como o tren a Milán non sae ata o final da tarde dedicámonos a langranear polo barrio. Cervexa nas terrazas baixo o doce sol de inverno. Hai unha taberna vasca, Euskoetxea, cunha variedade de “pintzos” capaz de vencer a vontade de calquera. Tomamos sidra e un bo repertorio de petiscos.

O Fosar de les Moreres que visitara aquela Diada de fai anos con B. e M., e que entón era un estraño e escuro recuncho, agora é unha fermosa praza cun gran facho eternamente acendida en honra dos heroes cataláns. Síntome orgulloso ao pensar que tantos anos despois, en min, segue ardendo a mesma chama que cando dei aquel mitin naquel afastado once de setembro.

O día faise longo.
Restaurante grego feo e pouco coidado.
Despois, fronte á estación, un restaurante-cafetería con nome galego (moi posiblemente de donos galegos). Por que os galegos cando emigran sempre abren este tipo de restaurantes: feos, baratos e cutres?
Tarde de domingo nalgún lugar de Barcelona. .
É tarde-de-domingo, que é o outro nome que ten o inferno. Esa tristeza asasina que me produce a visión dos matrimonios, das familias, na tardes de domingo non é comparable a ningunha outra tristeza. É a imaxe mesma do horror. Non hai nada no mundo máis desoladoramente deprimente que os matrimonios nas tardes de domingo.
O día vaise cansando nunha melancolía sen límites que se move cunha lentitude desesperante cara ás tebras da noite. Na cafetería entra un matrimonio musulmán con tres fillos pequenos. Visten moi pobremente, case non van limpos. É todo o luxo de domingo que se poden permitir: entrar naquel lugar nada luxoso e tomarse un pobre refresco, Fanta de laranxa. É unha visión insoportable, porque é domingo, porque rezuma tristeza. Porque a xente resignada, os domingos, vólvese miserablemente resignada. Porque a pobreza, os domingos pola tarde (e en Nadal), vólvese monstruosa. E despois está ese silencio canso e aburrido dos matrimonios… ese hastío que entraña o compartir o fracaso. Esa miseria espiritual que as tardes de domingo aparece espida en todo a súa aterradora realidade. Non estou de acordo con Tolstoi, as que se parecen son as familias desdichadas, porque as felices non existen. .
Non podo nin falar. Quixese desaparecer...

Se o tren tardase media hora máis en saír morrria de melancolía no Born.
O tren sae cara a Milán rescatándome daquel inferno. O cómodo trenhotel cruza a noite levándome polo aire no seu ventre cálido. .
A cafetería é máis antiga e cómoda que a do tren a Barcelona. Ata ten taburetes. Un grupo de cinco executivos españois, falan alto. A típica palabrería ostentosa desa subespecie. Falan para que todos escóiten, gastan as súas bromas erótico-infantís. Xogan a ser os reis do mambo. No medio da barra unha muller de negra cabeleira rizada le a Manuel Rivas, á súa esquerda unha grosa moza italiana devora as patacas dunha bolsa mentres fala polo móbil coa sua “mamma”. .

O restaurante é máis e bonito que o do tren Vigo Barcelona. Unha boa cea. Mentres, preparan as camas. Un pouco de lectura, e a durmir. .
A azafata pídenos os pasaportes para non ter que espertarnos cando crucemos a fronteira. “Por seguridade” di. Seguridade de quen? .

UNHA VIAXE, VIAXE. (II) Vigo

VIGO

Xoves 19 de decembro


Sábado frío dun 17 de decembro.
Anotece en gris atlántico.
Na solitaria estación, o tren espera inmóbil, silencioso, durmido.
A última mirada ao mar gris, vello e bravo. O próximo mar que vexa será o doce, suave, azul, adolescente… e branco, que é como lle chaman os turcos, iso é o que significa Ak Deniz.

O tren é cómodo, moderno, quizá excesivamente funcional. En realidade é un hotel sobre vías, habitación, cama, baño, tv, aire acondicionado, cafetería, restaurante…

Non hai nada como viaxar en tren, e no máis cru inverno, é mellor. Esa sensación de estar sentado cómoda e calidamente na mesa do restaurante mentres cruzas tormentas e borrascas, é tan agradable... Comes e bebes un bo viño, e les ese libro do que non te podes separar (a única patria verdadeira), e charlas sobre as mil palabras que algúns idiomas teñen para distinguir os distintos brancos da neve, mentres a paisaxe vai pasando diante túa, allea a ti. E fóra, a choiva, a neve, o frío… mentres gozas da suave temperatura do tren. É unha doce forma de ir póndose en camiño, de empezar a despreguizar o espírito.


Na tele do compartimento poñen “Up”. Os debuxos son preciosos, pero a narración da vida do vello é dunha tristeza despiadada. “O explorador intrépido” acompañaranos durante toda a viaxe. Pero o meu ánimo non estaba para debuxos, nin para crueldades, e procurei non prestar demasiada atención á pantalla e refuxiarme no Ulises de Homero, que a pesar das súas desgrazas, a súa radical soidade de heroe, os seus choros e a súa intermitente nostalxia da patria, alégrame a alma, porque nunca se dá por vencido e tamén el é un “explorador intrépido”, pero moito menos triste.
“Viaxar así é caro, é un luxo”. Non. Caros son eses coches-amante cos que os imbéciles suplen as súas tristes frustracións, ou esas pantallas de plasma de alta definición para ver a arte refinada do fútbol e o telelixo, ou esas cremas reafirmantes que deixan lisas as tristes peles das señoras de…, sempre dispostas a embelecer o corpo e nunca a alma. Cara é a peza de marca que o rico leva posta. Con moito menos do que calquera imbécil gastou en alcol a noite de fin de ano intentando desesperada e inútilmentemente ser feliz, compra o billete dese tren.

Amence polas chairas de castilla e Aragón. . Os Monegros. . Gústame esa paisaxe baleira, chairo ou suavemente ondulada, seca e árida, de horizontes despexados e infinitos. A súa beleza reside no baleiro, na claridade, na pureza das liñas, na sobriedade das súas cores.

Moitas veces sentín o cansanzo da paisaxe galega, esa saturación de formas e cores, esa desaparición do horizonte a forza de montes e árbores, de vales e riscos. Moitas veces indixesteime de verde, dos mil matices do verde, da infinidade de grises, das néboas e sobrenéboas, e postnéboasas e entrenéboasas… Matices e máis matices, ata o infinito, ata o esgotamento. E despois aparece o amarelo salvaxe do toxo e a xesta, a saturación do cheurento e satinado amarelo das mimosas, e o vermello de sangue e o ocre dos pámpanos en setembro, e o marrón abandonado dos castiñeiros e carballos no outono… E todo sobre un horizonte sempre ocupado por volumes e formas. Se non tivese o mar volveríame tolo, ou morrería de saciedade. Ás veces boto de menos as chairas de Castela, dos Monegros, de Anatolia.

Almorzo no restaurante mentres nos achegamos ao Mediterráneo. ¡Que exceso de luz!